پیشرفت ربات انسان نمای چین در سال های اخیر نشان دهنده عزم جدی این کشور برای پیشتازی در حوزه هوش مصنوعی تجسم یافته و اتوماسیون صنعتی است که با تکیه بر زنجیره تامین قدرتمند داخلی محقق می شود.
ربات های انسان نمای چین با حرکات نمایشی کنگ فو در جشن سال نوی این کشور که از تلویزیون پخش شد، توجه کل دنیا رو به خودشون جلب کردن و نشان دهنده چشمگیری از پیشرفت ربات انسان نمای چین بودند. از اون طرف هم شرکت گوشی سازی آنر (Honor) قصد داره اولین ربات انسان نمای خودش رو در نمایشگاه MWC اسپانیا رونمایی کنه.
صنعت رباتیک توی برنامه «ساخت چین 1404» (2025) به عنوان یک اولویت در نظر گرفته شده بود، هرچند که هدف اولیه اش بیشتر روی خودکارسازی کارخونه ها بود تا ربات های انسان نما. اما حالا پیشرفت های سریع در هوش مصنوعی چندوجهی باعث شتاب گرفتن چیزی شده که بهش «هوش مصنوعی تجسم یافته» (Embodied AI) می گن؛ یعنی ماشین های خودمختاری که در دنیای واقعی کار می کنن. مقامات می گن این حرکت می تونه به جبران کمبود نیروی کار و افزایش بهره وری در راستای پیشرفت ربات انسان نمای چین کمک کنه.
سلینا شو، مسئول سیاست گذاری چین و هوش مصنوعی در دفتر اریک اشمیت، گفته که در این مرحله اولیه از توسعه ربات های انسان نما، شرکت های چینی دارن از رقبای آمریکایی خودشون هم در سرعت و هم در تعداد تولید پیشی می گیرن، که این خود شاهدی بر پیشرفت ربات انسان نمای چین است.
شو به تک کرانچ (TechCrunch) گفت: «چین زنجیره تامین سخت افزار قوی تری داره که بخش زیادی از اون به لطف بخش خودروهای الکتریکی، از سنسورها گرفته تا باتری ها، ساخته شده. همچنین این کشور قوی ترین پایه تولیدی جهان رو داره که به شرکت ها اجازه می ده خیلی سریع تر از رقبای غربی، مدل های خودشون رو اصلاح کنن و ارتقا بدن.»
شو اشاره کرد که در نتیجه، نه تنها ربات های چینی ارزون تر هستن، بلکه شرکت ها می تونن مدل های جدید رو سریع تر روانه بازار کنن. اون اضافه کرد که شرکت پیشرو چینی «یونی تری» (Unitree) سال گذشته (1402) حدود 36 برابر بیشتر از رقبای آمریکایی اش یعنی «فیگور» (Figure) و «تسلا»، ربات فروخته.
طبق گزارشی که فوربس ماه گذشته منتشر کرد، کل محموله های ربات های انسان نما در سال گذشته فقط 13,317 دستگاه بوده. این عدد برای صنعتی که انتظار می ره هر سال فروشش تقریبا دو برابر بشه و تا سال 1414 (2035) به 2.6 میلیون دستگاه برسه، خیلی کمه. (البته باید با احتیاط به این ارقام نگاه کرد. گزارش می گه هنوز مشخص نیست چه تعداد از این ها فروش تجاری بودن و چه تعداد مدل های نمایشی یا آزمایشی، که نشون دهنده نوپا بودن این صنعته.)
برترین سازندگان ربات های انسان نما بر اساس پیش بینی محموله های سال 1404 (2025)، شرکت های چینی «آگی بات» (Agibot) و «یونی تری» هستن و بعد از اون ها شرکت های UBTech، «لجو رباتیکس» (Leju Robotics)، «انجین ای آی» (Engine AI) و «فوریه اینتلیجنس» (Fourier Intelligence) قرار دارن که تسلط زودهنگام پکن و پیشرفت ربات انسان نمای چین در این بخش رو نشون می ده.
یولی ژائو، مدیر ارشد استراتژی در شرکت «گالبات» (Galbot)، به تک کرانچ گفت که بزرگترین تغییر اخیر، حرکت از «هیجان ناشی از دموهای نمایشی» به سمت «پذیرش عملیاتی» بوده. ربات انسان نمای گالبات به اسم G1، در جشن سال نوی امسال چین (جواره بهاره) در کنار ربات هایی از شرکت های «یونی تری رباتیکس»، «نوئتیکس» (Noetix) و «مجیک لب» (MagicLab) حضور داشت.
ژائو گفت: «مشتری های بیشتری می پرسن: آیا ربات می تونه در محیط های واقعی پایدار کار کنه و واقعا باری از روی دوش آدما برداره؟ این تقاضای کاربردی در چین قوی تره چون سیاست ها و استراتژی های صنعتی، ارتقای اتوماسیون رو تشویق می کنن و اکوسیستم تولید هم باعث می شه روند اصلاح و پیشرفت خیلی سریع طی بشه.»
ژائو اضافه کرد که اگرچه افزایش سرمایه گذاری روی استارتاپ های انسان نما «قطعا سرعت پیشرفت رو بیشتر کرده»، اما «ماندگارترین حالت پذیرش زمانی اتفاق می افته که بتونید ارزش قابل اعتماد و تکرارپذیری رو در عملیات های تولیدی یا خدماتی مشابه ربات های دستیار بیمارستان نشون بدید، نه فقط در یک نمایش یک باره.»
با این حال، سرمایه گذاری کمک کننده است و سازندگان رباتیک چینی دارن اون رو جذب می کنن. سال گذشته ارزش شرکت «یونی تری» بعد از بستن دور جذب سرمایه سری C، حدود 3 میلیارد دلار تخمین زده شد و این شرکت جاه طلبی هایی داره که در عرضه اولیه سهام (IPO) آینده اش به 7 میلیارد دلار برسه. در همین حال، «گالبات» بیش از 300 میلیون دلار سرمایه جدید جذب کرده که گفته می شه ارزشش رو به 3 میلیارد دلار رسونده و یکی از بزرگترین تامین مالی ها در بخش پیشرفت ربات انسان نمای چین تا به امروز بوده.
شرکت های آمریکایی هم دارن از دموهای پرزرق و برق فراتر می رن تا روی استفاده در دنیای واقعی تمرکز کنن. علاوه بر این، اون ها اهداف تهاجمی خودشون رو دنبال می کنن. مثلا استارتاپ آمریکایی «فاندیشن» (Foundation) قصد داره تا پایان سال 1406 (2027)، 50 هزار ربات انسان نما بسازه.
اما طبق گزارش ماه دسامبر «ترندفورس» (TrendForce)، چین از همین حالا ترکیبی از مدل های مقرون به صرفه برای بازار انبوه و کاربردهای رده بالا رو هدف قرار داده و به سرعت در حال گسترش ربات های انسان نما در بخش های صنعتی، مصرفی و توان بخشیه.
موانع پیش روی پیشرفت ربات انسان نمای چین
وقتی صحبت از سیستم های هوش مصنوعی و نرم افزارهای یکپارچه می شه، هنوز مشخص نیست که شرکت های انسان نمای چینی واقعا در چه جایگاهی هستن. این صنعت عمدتا روی مدل های «بینایی-زبان-عمل» و «مدل های جهانی» (world models) حساب باز کرده، اما هر دو فناوری هنوز در مراحل اولیه هستن. به گفته «شو»، در حال حاضر انویدیا (Nvidia) با بسته نرم افزاری انسان نمای سرتاسری خودش پیشتاز این حوزه است، بنابراین طبیعتا اکثر استارتاپ های رباتیک انسان نما در چین از تراشه های Orin انویدیا استفاده می کنن. با این حال، اون گفت که تراشه سازان داخلی چین هم در حال توسعه جایگزین های بومی هستن.
با این وجود، سازندگان ربات های انسان نما هنوز دارن روی مشکلات اساسی کار می کنن. چالش اصلی اینه که مدل های پایه رباتیک بتونن «حالت فیزیکی بعدی» رو که ربات در محیط های غیرقابل پیش بینی باهاش روبرو می شه، پیش بینی کنن؛ درست مثل مدل های زبانی بزرگ که کلمه بعدی رو پیش بینی می کنن. اما شو می گه برخلاف مدل های زبانی، شرکت های رباتیک نمی تونن برای داده های آموزشی به سادگی اینترنت رو جارو کنن. بنابراین اکثرشون به محیط های شبیه سازی تکیه می کنن که داده های مصنوعی تولید می کنه، هرچند جمع آوری داده های دنیای واقعی همچنان ضروریه.
این تحلیلگر گفت: «به دلیل مشکل کمبود داده، ربات های انسان نما هنوز با خودمختاری کامل فاصله دارن. در حال حاضر سخت افزار از نرم افزار جلوتره؛ بدن ربات امروزه می تونه خیلی ماهرانه تر از سال های قبل عمل کنه (هرچند مشکلات قابلیت اطمینان داره، همون طور که در ماراتن های رباتیک دیدیم که بعضی ربات ها از کار افتادن)، اما مغز ربات هنوز در مراحل اولیه است.»
ایمنی هم یک مانع بزرگ برای ربات های انسان نماست. یک حادثه پرسر و صدا می تونه باعث واکنش منفی افکار عمومی بشه و احتمالا چین داره بررسی می کنه که چطور این فناوری رو سریع عرضه کنه بدون اینکه زیاده روی کنه. با پخته تر شدن این صنعت، انتظار می ره مقررات بیشتری وضع بشه.
ژائو معتقد است که با توجه به کمبود داده، تقاضا برای ربات های انسان نما اول در محیط های کاری نسبتا محدود رشد می کنه.
اون گفت: «شتاب اولیه احتمالا در تولید صنعتی، لجستیک انبار و خرده فروشی خواهد بود؛ جاهایی که کارها تکراری ان، ساعات کاری طولانیه و فرآیندها شفاف هستن. این شرایط تقاضای واقعی و موقعیت ایده آلی رو برای ربات های انسان نما ایجاد می کنه تا بتونن در مقیاس بالا ارزش آفرینی کنن.»
دیگر بازیگران منطقه آسیا-اقیانوسیه
توسعه ربات های انسان نما فقط رقابت بین دو کشور نیست. اکوسیستم رباتیک ژاپن از استارتاپ ها گرفته تا غول های نیمه رسانا تولید انبوه ربات های انسان نما رو تا سال 1406 (2027) هدف قرار داده. ژاپن که مدت هاست با پروژه هایی مثل «آسیمو» از هوندا، «موراتا بوی» از شرکت موراتا و «پپر» از سافت بانک رباتیکس در این زمینه پیشرو بوده، روی دقت و کنترل پیشرفته تکیه داره. یک حوزه منحصربه فرد برای این کشور، استفاده روزافزون از ربات های انسان نما در مراقبت از سالمندانه.
جیمز رینی، مدیرعامل «کورال کپیتال» (Coral Capital) که روی شرکت های فناوری در ژاپن سرمایه گذاری می کنه، معتقد است که توکیو به شکوفایی خودش در صنعت رباتیک انسان نما ادامه می ده. اون می گه: «سه عامل وجود داره که احتمالا پذیرش رباتیک رو در ژاپن پیش می بره. یکی کمبود نیروی کار و تمایل به وابستگی کمتر به مهاجرت گسترده است. دومی نگاه فرهنگی رایج به ربات ها به عنوان دوست ماست؛ یعنی بیشتر شبیه دورائمون تا ترمیناتور. سومی هم اینه که ژاپن در حال حاضر در بسیاری از بخش های زنجیره تامین رباتیک تسلط داره.»
واحد «بوستون داینامیکس» شرکت هیوندای موتور، ربات انسان نمای جدید «اطلس» رو برای استفاده در کارخونه ها تا سال 1407 (2028) معرفی کرد و قصد داره به عنوان بخشی از تلاش های خودش در زمینه رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی، سالانه تا 30 هزار دستگاه از اون رو در آمریکا تولید کنه.
با این حال، برای چین، سیاست های دولتی، استراتژی صنعتی، کمبود نیروی کار و سرمایه های خصوصی همگی دست به دست هم دادن تا به تلاش های این کشور در زمینه پیشرفت ربات انسان نمای چین سرعت فوق العاده ای ببخشن.
سرعت و مقیاس در پیشرفت ربات انسان نمای چین
ژائو گفت: «پیشتازی چین رو بهتره به عنوان مزیت سرعت در رسیدن به مقیاس بالا در نظر بگیریم. اکوسیستم اینجا کل چرخه یعنی تحقیق و توسعه، زنجیره تامین، تولید، یکپارچه سازی و استقرار نزد مشتری رو در یک حلقه بسیار فشرده قرار می ده. این یعنی شرکت های انسان نما می تونن سریع تر از نمونه اولیه به مرحله استقرار در دنیای واقعی برسن، از عملیات واقعی یاد بگیرن و با سرعتی پیشرفت کنن که رقابت با اون در جاهای دیگه سخته.»
در نهایت، مسیر توسعه رباتیک در شرق آسیا نشان دهنده پیوند عمیق میان سخت افزار پیشرفته و مدل های هوش مصنوعی است. چین با بهره گیری از زیرساخت های تولیدی عظیم خود تلاش می کند تا فراتر از نمایش های تبلیغاتی، کاربردهای عملیاتی این ماشین های هوشمند را در زندگی روزمره و صنایع کلیدی تثبیت کند.
Why China’s humanoid robot industry is winning the early market
