بازار تجارت سریع هند داره حسابی رونق می گیره و تقاضا برای بعضی از بازیگرای این حوزه حتی بیشتر از دو برابر شده. اما تلاش فلیک کارت (Flipkart) و آمازون برای تحویل سریع، رقابت رو در این فضای شلوغ که سوددهی اش هنوز تحت فشاره، خیلی سخت تر کرده و این به معنای فشار بر استارتاپ های تجارت سریع است.
فلیک کارت که یکی از بزرگترین بازیگرای تجارت الکترونیک هنده، دیرتر از رقبای محلی خودش مثل بلینکیت (Blinkit)، سوئیگی (Swiggy) و زپتو (Zepto) وارد حوزه تجارت سریع شد. اما طبق گزارش تک کرانچ، این هفته تعداد فروشگاه های تاریکش (مراکز توزیع برای خرید آنلاین) از 800 تا گذشت و بر اساس گزارش UBS، قصد داره این تعداد رو تا پایان سال 2026 (دی 1405) دو برابر کنه.
این گسترش در حالی اتفاق می افته که بخش تجارت سریع هند وارد مرحله شدیدتری از رقابت شده و فشار بر استارتاپ های تجارت سریع رو افزایش داده. این فشار رو می شه در تحولات اخیر دید، از جمله خروج یکی از هم بنیان گذاران سوئیگی در همین هفته، اونم در حالی که شرکت ها دارن استراتژی هاشون رو با توجه به افزایش رقابت و هزینه ها دوباره ارزیابی می کنن.
این شرکت که متعلق به والمارت هست، در اوت 2024 (مرداد 1403) با سرویس «فلیک کارت مینیتس» (Flipkart Minutes) وارد دنیای تجارت سریع شد و امکان تحویل کالا در دسته بندی های مختلف رو در کمتر از 10 دقیقه فراهم کرد. از اون زمان تا حالا، این بخش به سرعت رشد کرده. برنستاین در گزارشی که اوایل این هفته منتشر کرد، گفت که الان بیش از 6000 فروشگاه تاریک در حال فعالیته که باعث هم پوشانی قابل توجهی بین بازیگرای شهرهای بزرگ و تشدید رقابت شده.
فراتر از شهرهای بزرگ
طبق گزارش برنستاین، شبکه فلیک کارت در هند هنوز کوچیک تر از رهبر بازار یعنی بلینکیت هست که بیش از 2200 فروشگاه تاریک داره. با این حال، فلیک کارت روی گسترش فراتر از شهرهای بزرگ برای رشد خودش حساب باز کرده. این برخلاف بلینکیت هست که قصد داره تا سال 2027 (1406) تعداد فروشگاه هاش رو به 3000 تا برسونه و در عین حال روی 10 شهر برتر خودش متمرکز بمونه.
ساتیش مینا، بنیان گذار شرکت تحقیقاتی دیتوم اینتلیجنس (Datum Intelligence) در گورگرام، می گه: «فلیک کارت همون دی ان ای (DNA) والمارت رو داره. استراتژی والمارت همیشه گسترش کل فرصت های بازار برای تسلط بر اون از طریق بزرگ کردن بازاره.»
یه منبع آگاه به تک کرانچ گفته که فلیک کارت همین الان هم بازخورد خوبی از خارج شهرهای بزرگ گرفته و حدود 25 تا 30 درصد از سفارش های تجارت سریعش از شهرهای کوچیک میاد. این شخص همچنین گفته که سفارش های هر فروشگاه تاریک ماهانه حدود 25 درصد رشد داشته.
با این حال، رشد تجارت سریع همچنان در شهرهای بزرگ متمرکزه. برنستاین می گه بیشتر تقاضاها هنوز از شهرهای بزرگ میاد، جایی که تراکم بالای جمعیت باعث تحویل سریع تر و استفاده بهتر از فروشگاه های تاریک می شه، حتی با وجود اینکه سرعت گسترش به شهرهای کوچیک تر هم داره بیشتر می شه.
این پویایی زیربنای سوددهی هم هست. طبق گزارش برنستاین، هشت شهر برتر هند بیش از 3800 فروشگاه تاریک دارن که توسط پنج بازیگر بزرگ اداره می شن و حدود 3600 مورد از اون ها پتانسیل سودآوری دارن.
کاران تاورانی، نایب رئیس شرکت الارا کپیتال (Elara Capital) که یه بانک سرمایه گذاری در لندن هست، می گه: «بازارهای کلان شهری قطعا از نظر نسبت بازگشت سرمایه و سودآوری بهتر هستن، چون حجم فروش اونجا بالاتره. این کسب وکار کلا به حجم فروش بالا بستگی داره و فعلا این حجم بیشتر از کلان شهرها تامین می شه.»
با این حال، بعضی از تحلیل گرا فرصت های بلندمدت تری رو فراتر از شهرهای بزرگ می بینن و معتقدند این می تواند فشار بر استارتاپ های تجارت سریع را در مناطق جدید نیز ایجاد کند. ساتیش مینا از شرکت دیتوم می گه: «شهرهای غیرکلان شهری (شهرهای کوچیک) اگه شرکت ها فراتر از مواد غذایی برن و طیف وسیع تری از کالاها رو با سرعت بالا ارائه بدن، می تونن باعث جهش بشن. فلیک کارت داره روی همین موضوع شرط بندی می کنه.»
با این حال، گسترش فراتر از شهرهای بزرگ زمان بر خواهد بود. آدیتیا سومان، تحلیل گر ارشد CLSA، می گه تجارت سریع در حال حاضر در حدود 125 شهر امکان پذیره و فروشگاه های تاریک معمولا 6 تا 12 ماه زمان نیاز دارن تا به بلوغ و سوددهی برسن. اون اضافه کرد که خیلی از فروشگاه های جدید در شهرهای کوچیک هنوز در مرحله راه اندازی و تثبیت هستن.
آمازون هم که در اواخر سال 2024 (1403) و کمی بعد از شروع به کار فلیک کارت وارد بازار تجارت سریع هند شد، داره حضورش رو پررنگ تر می کنه. این غول تکنولوژی که پیش از این با گسترش تحویل همان روز داروهای آمازون در بازارهای دیگر توانایی خود را اثبات کرده بود، طبق گزارش UBS، تا الان حدود 450 تا 500 فروشگاه تاریک راه اندازی کرده که حدود 330 تا 370 تاش در حال حاضر فعال هستن، چون می خواد از تقاضای رو به رشد برای تحویل سریع تر استفاده کنه.
افزایش فشار بر استارتاپ های تجارت سریع و بازیگران قدیمی
فلیک کارت فقط به گسترش فروشگاه های تاریک برای رقابت تکیه نکرده، بلکه قیمت گذاری تهاجمی رو هم در پیش گرفته که به نوبه خود باعث افزایش فشار بر استارتاپ های تجارت سریع شده. بر اساس سبد نمونه ای که جفریز (Jefferies) ماه گذشته بررسی کرده، این شرکت بیشترین تخفیف ها رو در این بخش ارائه می ده (حدود 23 تا 24 درصد در دسته بندی های مختلف) تا بتونه کاربرها رو در بازاری که قیمت و راحتی عوامل اصلی تقاضا هستن، به سمت خودش جذب کنه.
به نظر می رسد فشار این استراتژی ها داره جواب می ده و به طور خاص فشار بر استارتاپ های تجارت سریع افزایش یافته. شرکت کارگزاری جی ام فایننشال (JM Financial) اخیرا هشدار داده که بخش تجارت سریع سوئیگی در بن بست «رشد در برابر سودآوری» گیر کرده و خطر از بین رفتن ارزش سهامدارانش وجود داره؛ این شرکت اضافه کرد که تصاحب توسط یک بازیگر بزرگ تر با سرمایه بیشتر، شاید بهترین نتیجه برای سرمایه گذارها باشه یا یک راه برای کاهش فشار بر استارتاپ های تجارت سریع.
سهام شرکت اترنال (Eternal) که مالک بلینکیت هست، امسال حدود 15 درصد افت کرده، در حالی که سوئیگی بیش از 29 درصد سقوط داشته؛ اونم در شرایطی که زپتو داره خودش رو برای ورود به بورس هند در اواخر امسال آماده می کنه.
ورود و گسترش بازیگران بزرگی مثل فلیک کارت و آمازون داره فضای رقابتی رو تغییر می ده و باعث تشدید فشار بر استارتاپ های تجارت سریع شده. انکور بیشن، شریک ارشد شرکت مشاوره خرده فروشی تکنوپک ادوایزرز (Technopak Advisors)، می گه: «تجارت سریع دیگه در مرحله استارتاپی نیست و به بازی بزرگان تبدیل شده.»
اون اضافه کرد که وضعیت اقتصادی این بخش و تمایز محدود بین شرکت ها، در نهایت ممکنه باعث ادغام اون ها بشه، که این خود نیز نشانه ای از فشار بر استارتاپ های تجارت سریع است، چون همشون دارن برای جذب یه گروه مشترک از مشتری ها در بازاری که پر از تخفیفه، با هم رقابت می کنن.
آمازون، فلیک کارت و سوئیگی به درخواست ها برای اظهارنظر پاسخی ندادن. شرکت اترنال هم از اظهارنظر خودداری کرد و زپتو هم گفت که به دلیل دوره سکوت پس از ثبت درخواست عرضه اولیه (IPO)، نمی تونه نظری بده.
تحولات اخیر در بازار هند نشان دهنده گذار از یک مدل استارتاپی به یک رقابت تمام عیار میان غول های تکنولوژی است. در این مسیر، شرکت هایی که نتوانند تعادلی میان رشد سریع و مدیریت هزینه ها ایجاد کنند، با چالش های جدی برای ادامه فعالیت روبرو خواهند بود.
Walmart-owned Flipkart, Amazon are squeezing India’s quick commerce startups
