اپلیکیشن فیز با رشدی خیره کننده در بازار خاورمیانه، به صدر جدول اپ استور رسیده و موفقیت فیز در عربستان سعودی نشان دهنده پتانسیل بالای پلتفرم های اجتماعی ناشناس در میان نسل جدید این کشور است.
وقتی فیز (Fizz) در اواسط مارس (اواخر اسفند 1402) بی سر و صدا در عربستان سعودی شروع به کار کرد، تدی سالومون، مؤسس و مدیرعامل این شرکت، اصلا فکرش را هم نمی کرد که موفقیت فیز در عربستان سعودی این قدر گل کند. در عرض 48 ساعت، این اپلیکیشن در صدر جدول اپ استور قرار گرفت و کاربران این کشور از آن موقع تا حالا بیش از یک میلیون پیام فرستاده اند. برای یک اپلیکیشن اجتماعی ناشناس که کارش را از محیط های دانشگاهی شروع کرده بود، این یک شروع واقعا غافلگیرکننده بود.
سالومون و هم بنیانگذارش، اشتون کوفر، فیز را در سال 1401 (2022) زمانی که دانشجوی استنفورد بودند راه انداختند و بعدش هم ترک تحصیل کردند. بعد از جذب سرمایه 40 میلیون دلاری و راه اندازی در 700 پردیس دانشگاهی، این اپلیکیشن با قابلیت Fizz Feed که پلتفرم را از طریق انجمن های مکان محور به روی افراد غیر دانشجو هم باز می کند، دارد از ریشه های دانشگاهی خودش فراتر می رود. چیزی شبیه به ردیت (Reddit) را تصور کنید، اما بدون امکان ایجاد یا پیوستن به انجمن هایی با موضوعات خاص. عربستان سعودی جایی که فیز در حال حاضر رتبه 1 دسته بندی اخبار را دارد اولین آزمایش خارج از مرز برای دستیابی به موفقیت فیز در عربستان سعودی و این بلندپروازی است.
دلایل موفقیت فیز در عربستان سعودی و فراتر از آن
سالومون گفت: «ما همیشه می دانستیم که هدف بزرگمان این است که یک محصول اجتماعی برای کل یک نسل باشیم، نه فقط یک اپلیکیشن اجتماعی برای دانشجوها، و حالا بالاخره داریم این ایده را عملی می کنیم.»
فیز قبلا درباره گسترش فعالیت های بین المللی خودش صحبتی نکرده بود.
سالومون گفت وقتی در کنفرانسی در دبی شرکت کرده، پتانسیل گسترش فیز به خاورمیانه را دیده است. کمی بعد، مایکل فونسکا، تحلیلگر بازاریابی فیز، به عربستان سعودی رفت تا با منطقه ارتباط برقرار کند و فرهنگشان را بهتر بشناسد، که همین کار راه را برای راه اندازی بین المللی فیز و دستیابی به موفقیت فیز در عربستان سعودی هموار کرد.
سالومون گفت: «از مایک واقعا با آغوش باز استقبال شد. فکر می کنم عربستان در سال های اخیر خیلی تغییر کرده است.» او ادامه داد که این کشور در حال حاضر در حال جهش است: «کسب وکارها دارند شکوفا می شوند. فضای اجتماعی و چشم انداز اجتماعی منطقه دارد غوغا می کند. اسنپ چت آنجا خیلی محبوب است. و کلا اپلیکیشن های اجتماعی در این منطقه طرفداران خیلی زیادی دارند؛ موضوعی که با رشد اپلیکیشن های هوش مصنوعی و افزایش تمایل کاربران به استفاده از پلتفرم های نوین در ماه های اخیر همخوانی دارد. این عوامل به موفقیت فیز در عربستان سعودی کمک شایانی کرده است.»
چشم انداز و پتانسیل موفقیت فیز در عربستان سعودی
در ادامه تصویری از رابط کاربری و محیط پلتفرم فیز را مشاهده می کنید که نقش مهمی در جذب کاربران جوان ایفا کرده است.
این اپلیکیشن با طراحی ساده و تمرکز بر جوامع محلی توانسته است اعتماد و توجه میلیون ها کاربر عربستانی را به خود جلب کند.
این تغییر چهره کشور عمدی است. در سال 1395 (2016)، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، طرح دولتی موسوم به «چشم انداز 2030 عربستان» را کلید زد که هدفش کاهش وابستگی مالی کشور به نفت است. این استراتژی شامل مدرن سازی چهره کشور مثلا حالا زنان اجازه رانندگی قانونی دارند و سرمایه گذاری در شرکت های فناوری غربی مثل گوگل و اوبر می شود. اخیرا هم ولیعهد یک شرکت هوش مصنوعی با بودجه دولتی به نام Humain راه اندازی کرده است.
با وجود این تغییرات، عربستان سعودی همچنان یک سلطنت مطلقه است که توسط خاندان سلطنتی اداره می شود و آزادی بیان را سرکوب می کند. به گفته سازمان عفو بین الملل، در سال 1403 (2024)، دولت عربستان مناهل العتیبی را به دلیل «جرم تروریستی» که شامل توییت کردن درباره حقوق زنان و گذاشتن عکس هایی بدون عبای سنتی در اسنپ چت بود، به 11 سال زندان محکوم کرد.
فیز با فعالیت در عربستان باید حواسش باشد که ممکن است حکومت بر پست هایی که توهین آمیز می داند نظارت کند، بخواهد مطالب خاصی حذف شوند یا حتی کسی را بر اساس پست های فیزش بازداشت کند. سالومون برنامه مشخصی برای اینکه فیز چطور با این موقعیت ها برخورد می کند، ندارد.
او گفت: «جواب این است که وقتی به آن مرحله برسیم، برایش فکری می کنیم. ما به دستورالعمل هایمان خیلی اطمینان داریم. نظارت خیلی سختگیرانه ای داریم، جوری که مردم منطقه را راضی نگه داریم و مطمئن شویم که داریم از قوانین منطقه و قوانین کشور پیروی می کنیم تا موفقیت فیز در عربستان سعودی پابرجا بماند.»
سالومون گفت که فیز سرمایه گذاری زیادی روی ابزارهای پردازش زبان طبیعی عربی کرده تا بتواند بهتر بر محتوا نظارت کند. این شرکت همچنین «صدها» ناظر داوطلب را از جامعه کاربران عربستانی فیز جذب کرده است. این رویکرد دوگانه برای حفظ موفقیت فیز در عربستان سعودی حیاتی است. فیز استراتژی مشابهی را در انجمن های دانشگاهی خودش هم به کار می برد یعنی از ابزارهای هوش مصنوعی برای نظارت بر محتوا استفاده می کند، اما دنبال ناظرهای داوطلبی هم می گردد که درک بهتری از جزئیات فرهنگ دانشگاهی دارند تا موقع تصمیم گیری، دیدِ بازتری داشته باشند.
فیز می گوید که هیچ سرمایه ای از نهادهای عربستانی دریافت نکرده و با هیچ کدام از مقامات دولتی هم ارتباط نداشته است.
سالومون گفت: «آن ها خیلی به جامعه شان اهمیت می دهند. نسبت به کشورشان و شهری که در آن زندگی می کنند تعصب و افتخار زیادی دارند و پلتفرم را هم دوست دارند. آن ها می خواهند پلتفرم را امن نگه دارند و از این کار واقعا احساس غرور می کنند و همین باعث موفقیت فیز در عربستان سعودی شده است.»
گسترش فعالیت فیز به خارج از مرزهای دانشگاهی و ورود به بازارهای بین المللی مانند عربستان سعودی، فصل جدیدی را در مسیر توسعه این استارتاپ رقم زده است. اگرچه چالش های نظارتی و فرهنگی در مناطق مختلف متفاوت است، اما استقبال گسترده کاربران نشان می دهد که نیاز به فضاهای گفتگوی محلی و ایمن فراتر از مرزهای جغرافیایی است و فیز قصد دارد با تکیه بر تکنولوژی و نظارت جامعه محور، این مسیر را ادامه دهد.
The anonymous social app that thinks it can work in Saudi Arabia
