استارتاپ هسته ای آمازون با نام ایکس-انرژی با هدف تامین برق مورد نیاز دیتاسنترهای هوش مصنوعی و عرضه اولیه سهام، در حال توسعه رآکتورهای پیشرفته با ایمنی بالا است.
استارتاپ هسته ای آمازون، یعنی ایکس-انرژی (X-energy)، روز چهارشنبه همزمان با تلاش برای عرضه اولیه سهامش (IPO)، جلسات معرفی به سرمایه گذاران رو شروع کرد. طبق مدارکی که به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا ارائه شده، این شرکت قیمت هدف هر سهم رو بین 16 تا 19 دلار تعیین کرده. اگه با بالاترین قیمت وارد بورس بشه، این استارتاپ می تونه حدود 814 میلیون دلار به دست بیاره.
حمایت آمازون از استارتاپ هسته ای آمازون؛ X-energy در مسیر IPO
ایکس-انرژی و رقباش دارن از موج جدید علاقه به انرژی شکافت هسته ای استفاده می کنن، چون تقاضا برای برق به خاطر دیتاسنترهای هوش مصنوعی و برقی سازی کل جامعه به شدت بالا رفته.
آمازون یکی از بزرگترین حامیان ایکس-انرژی هست. این غول دنیای تکنولوژی، یه دور سرمایه گذاری سری C-1 به ارزش 500 میلیون دلار رو رهبری کرده و متعهد شده که تا سال 1418 خورشیدی (2039 میلادی)، تا 5 گیگاوات برق هسته ای از این استارتاپ هسته ای آمازون بخره.
عرضه اولیه سهام قطعا باعث خوشحالی سرمایه گذاران ایکس-انرژی می شه که طبق آمار PitchBook، حدود 1.8 میلیارد دلار روی این شرکت سرمایه گذاری کردن. استارتاپ هسته ای آمازون قبلا سعی کرده بود از طریق ادغام معکوس با یه شرکت اکتساب با هدف خاص (SPAC) وارد بورس بشه، اما دو طرف در سال 1402 (2023) با فروکش کردن تب و تاب SPACها، معامله رو لغو کردن.
رآکتور استارتاپ هسته ای آمازون، یعنی ایکس-انرژی، از نوع رآکتورهای دمای بالا با خنک کننده غازی هست. داخلش، اورانیومی که توی کره های سرامیکی و کربنی محصور شده، توسط گاز هلیوم خنک می شه. بعدش این گاز حرارت رو به یه چرخه توربین بخار منتقل می کنه تا برق تولید بشه. انتظار می ره طراحی این سوخت که بهش TRISO می گن، ایمن تر از چیدمان های قبلی سوخت باشه، هرچند که امروزه هنوز به طور گسترده ازش استفاده نمی شه.
استارتاپ هسته ای آمازون در پرونده ای که به SEC ارائه داده، اعلام کرده که در حال حاضر درگیر یه دعوای حقوقی بر سر حق اختراع با یه شرکت دیگه ست که اخیرا ورشکست شده. شرکت اولترا سیف نوکلیر (USNC) در سال 1403 (2024) با ورشکستگی و چالش هایی روبرو شد و دارایی هاش در جریان ورشکستگی خریداری شد تا شرکت استاندارد نوکلیر شکل بگیره. ایکس-انرژی ادعا می کنه که USNC حق اختراع های مربوط به ساخت سوخت این شرکت رو نقض کرده و این موضوع هنوز در طول مراحل ورشکستگی به نفع اون ها حل نشده است.
چالش ها و فرصت های استارتاپ هسته ای آمازون و رقبای آن
خارج از چین، توسعه رآکتورهای هسته ای جدید تقریبا متوقف شده و با تاخیرها و هزینه های اضافی روبرو شده. نسل جدیدی از استارتاپ ها امیدوارن که با کوچیک تر کردن رآکتورها، بتونن بر بعضی از چالش هایی که گریبان گیر طراحی های سنتی شده، غلبه کنن.
هیچ کدوم از استارتاپ های رآکتور کوچک مدولار هنوز نیروگاهی نساختن، هرچند چندتاشون دارن با هم رقابت می کنن تا به ضرب الاجل 14 تیر (4 جولای) که توسط دولت ترامپ تعیین شده، برسن.
با اینکه ممکنه خیلی ها به این ضرب الاجلِ تعیین شده نرسن، اما هنوز احتمال داره که به مرحله «بحرانی» برسن؛ یعنی همون لحظه ای که واکنش های شکافت هسته ای خودپایدار می شن.
اما مسیر رسیدن از مرحله بحرانی به نیروگاه های سودآور احتمالا طولانی خواهد بود. تولید انبوه می تونه به کاهش هزینه ها کمک کنه، اما معمولا حدود یک دهه طول می کشه تا این فرآیند به سوددهی برسه. علاوه بر این، تعداد رآکتورهایی که شرکت هایی مانند استارتاپ هسته ای آمازون برای ساختنش برنامه ریزی کردن ممکنه از تلاش های قبلی شرکت های دیگه بیشتر باشه، اما شاید اون قدری زیاد نباشه که بشه از مزایای واقعی تولید انبوه بهره مند شد.
استارتاپ هسته ای آمازون، یعنی ایکس-انرژی، انتظار داره تا زمانی که تکنیک های تولید رآکتورش به بلوغ برسه چیزی که کارشناس ها بهش می گن «N-اُمین نمونه» بتونه هزینه ها رو نسبت به اولین نمونه، 30 درصد کاهش بده. سرمایه گذارها باید به هزینه ساخت اولین رآکتور خیلی دقت کنن؛ چون این موضوع می تونه آینده شرکت رو بسازه یا نابود کنه.
مسیر پیش روی ایکس-انرژی و سایر فعالان حوزه انرژی های نوین، پیوندی ناگسستنی با رشد تقاضا در بخش فناوری های پردازشی دارد. موفقیت در کاهش هزینه های تولید انبوه و حل چالش های حقوقی مربوط به فناوری های انحصاری، نه تنها جایگاه آمازون را در بازار انرژی مستحکم می کند، بلکه الگویی برای تامین پایدار برق در عصر هوش مصنوعی خواهد بود.
