استارتاپ استارکلاد با جذب سرمایه های کلان، در حال توسعه زیرساخت های نوآورانه برای ایجاد مرکز داده فضایی است تا با بهره گیری از ظرفیت موشک های سنگین، محدودیت های انرژی و مکانی مراکز داده زمینی را پشت سر بگذارد.
آخرین دور جذب سرمایه استارکلاد ارزش این شرکت مرکز داده فضایی و رایانش فضایی رو به 1.1 میلیارد دلار رسونده و اون رو به یکی از سریع ترین استارتاپ هایی تبدیل کرده که بعد از فارغ التحصیلی از Y Combinator به وضعیت تک شاخ (یونیکورن) رسیدن.
سری A سرمایه گذاری این شرکت که 17 ماه بعد از ارائه در روز دمو نهایی شد، توسط Benchmark و EQT Ventures رهبری شد. این موضوع نشونه دیگه ای از تمایل به برون سپاری مراکز داده فضایی به مدار زمینه، چون محدودیت منابع و موانع سیاسی، توسعه اون ها رو روی زمین کند کرده؛ اما مدل کسب وکار این شرکت به فناوری های اثبات نشده و هزینه های سرمایه ای سنگین وابسته است.
نقش استارکلاد در توسعه مرکز داده فضایی
استارکلاد تا الان در مجموع 200 میلیون دلار جذب سرمایه کرده و اولین ماهواره خودش رو با پردازنده گرافیکی Nvidia H100 در آبان 1404 به فضا فرستاده. این شرکت اواخر امسال نسخه قدرتمندتری به اسم «استارکلاد 2» رو با چندین پردازنده گرافیکی، از جمله تراشه Nvidia Blackwell و یک تیغه سرور AWS، به همراه یک کامپیوتر استخراج بیت کوین پرتاب می کنه.
این شرکت همچنین توسعه یک فضاپیمای مرکز داده فضایی رو شروع می کنه که برای پرتاب با «استارشیپ» طراحی شده؛ همون موشک سنگین و چندبارمصرفی که توسط اسپیس ایکس به عنوان ارزشمندترین شرکت خصوصی آمریکا در حال توسعه است. «استارکلاد 3»، نامی که برای این فضاپیما انتخاب شده، یک فضاپیمای 200 کیلوواتی و 3 تنی (3000 کیلوگرمی) خواهد بود که توی سیستم «pez dispenser» اسپیس اکس جا می گیره؛ سیستمی که برای رهاسازی ماهواره های استارلینک از استارشیپ طراحی شده.
فلیپ جانستون، مدیرعامل و بنیان گذار شرکت، گفت انتظار داره این اولین مرکز داده فضایی مداری باشه که از نظر هزینه با دیتاسنترهای زمینی رقابت می کنه؛ با هزینه ای در حدود 0.05 دلار به ازای هر کیلووات ساعت برق، البته اگه هزینه های پرتاب تجاری به حدود 500 دلار برای هر کیلوگرم برسه.
چالش ها و آینده مرکز داده فضایی
چالش اصلی اینجاست که استارشیپ هنوز پرواز نمی کنه؛ جانستون می گه انتظار داره دسترسی تجاری در سال های 1407 و 1408 فراهم بشه. این واقعیتِ تمام پروژه های بزرگ مرکز داده فضایی است: کامپیوترهای فضایی قدرتمند تا زمانی که نسل جدید موشک ها با تداوم عملیاتی بالا پرتاب نشن، از نظر اقتصادی به صرفه نخواهند بود، اتفاقی که ممکنه تا دهه 1410 هم نیفته.
جانستون گفت: «اگه تاخیری پیش بیاد، ما به پرتاب نسخه های کوچک تر با فالکون 9 ادامه می دیم. تا زمانی که استارشیپ به طور مرتب پرواز نکنه، ما نمی تونیم در زمینه هزینه های انرژی رقابت کنیم.»
جانستون توضیح می ده: «یه جورایی دو تا مدل کسب وکار وجود داره: یکی فروش قدرت پردازش به بقیه فضاپیماهای مستقر در مداره؛ مثلا اولین ماهواره شرکت، داده های جمع آوری شده توسط فضاپیمای راداری Capella Space رو تحلیل می کنه. بعدا، در آینده که هزینه های پرتاب پایین بیاد، مراکز داده فضایی توزیع شده قدرتمندتر می تونن بخشی از بار کاریِ دیتاسنترهای زمینی رو به عهده بگیرن.»
این نشون می ده که این صنعت واقعا چقدر نوپاست. وقتی جن سون هوانگ، مدیرعامل انویدیا، هفته گذشته در کنفرانس سالانه فناوری GPU از ماژول های تراشه Vera Rubin Space-1 رونمایی کرد، اشاره ای نکرد که هنوز هیچ کدوم از اون ها تولید نشدن یا با شرکای توسعه دهنده شرکت به اشتراک نشن.
در واقع، تعداد پردازنده های گرافیکی پیشرفته در مدار به چند ده عدد می رسه، در حالی که تخمین زده می شه انویدیا در سال 1404 نزدیک به 4 میلیون عدد از اون ها رو به دیتاسنترهای بزرگ زمینی فروخته باشه.
یا این رو در نظر بگیرین که شبکه ارتباطی استارلینک اسپیس اکس، بزرگ ترین شبکه ماهواره ای در مدار با 10,000 فضاپیما، چیزی حدود 200 مگاوات انرژی تولید می کنه، در حالی که طبق گزارش Cushman and Wakefield، دیتاسنترهایی با بیش از 25 گیگاوات توان مصرفی در حال حاضر در آمریکا در حال ساخت هستن.
جانستون استدلال می کنه که شرکتش با اولین پردازنده گرافیکی زمینی که در مدار مستقر شده، از رقبا خیلی جلوتره. طبق گفته استارکلاد، این پردازنده برای آموزش یک مدل هوش مصنوعی در مدار (که برای اولین بار اتفاق افتاده) و اجرای نسخه ای از جمینای (Gemini) استفاده شده. فرای عملکرد، جانستون می گه استارکلاد حالا داده های ارزشمندی درباره الزامات اجرای یک تراشه قدرتمند در فضا داره.
اون به تک کرانچ (TechCrunch) گفت: «اگه صادق باشیم، H100 احتمالا بهترین تراشه برای فضا نیست، اما دلیل اینکه این کار رو کردیم این بود که می خواستیم ثابت کنیم می تونیم پیشرفته ترین تراشه های زمینی رو در فضا اجرا کنیم.» این دانش که به سختی به دست اومده چون یه پردازنده گرافیکی دیگه یعنی Nvidia A6000 موقع پرتاب از کار افتاد روی طراحی های آینده تاثیر می ذاره.
لیست بلندی از چالش های فنی برای حل شدن وجود داره، از جمله تولید بهینه برق و خنک کردن تراشه هایی که خیلی داغ می شن. استارکلاد 2 بزرگ ترین رادیاتور بازشونده ای رو که تا حالا روی یک ماهواره خصوصی نصب شده، خواهد داشت؛ جانستون گفت انتظار داره حداقل دو نسخه دیگه از این فضاپیما راهی مدار بشن.
بعد هم چالش همگام سازی وجود داره. بزرگ ترین بارهای کاری مراکز داده فضایی که اغلب مربوط به آموزش هستن، به صدها یا هزاران پردازنده گرافیکی نیاز دارن که به صورت هماهنگ کار کنن. انجام این کار در فضا یا به فضاپیماهای فوق العاده بزرگ نیاز داره، یا پیوندهای لیزری قدرتمند و قابل اعتماد بین فضاپیماهایی که به صورت گروهی پرواز می کنن. اکثر شرکت هایی که روی این فناوری کار می کنن، انتظار دارن این بارهای کاری خیلی بعد از انجام کارهای ساده تر مثل استنتاج (Inference) در مدار، عملی بشن.
علاوه بر استارکلاد، شرکت های Aetherflux، پروژه Suncatcher گوگل و Aethero که اولین پردازنده گرافیکی فضایی Jetson انویدیا رو در سال 1404 پرتاب کرد همگی در حال توسعه کسب وکارهای دیتاسنتر فضایی هستن.
موضوع مهمی که همه نادیده اش می گیرن خود اسپیس اکس هست که از دولت آمریکا اجازه خواسته تا یک میلیون ماهواره برای محاسبات توزیع شده در فضا بسازه و راه اندازی کنه.
رقابت مستقیم با اسپیس اکس برای هر کارآفرینی یه کار دلهره آوره، اما جانستون فضایی برای همزیستی می بینه.
اون به تک کرانچ گفت: «اون ها برای کاربرد کمی متفاوت از ما برنامه ریزی می کنن. تمرکز اصلی اون ها روی پردازش های مربوط به Grok و تسلا است. ممکنه یه زمانی سرویس ابری به شرکت های دیگه هم بدن، اما فکر نمی کنم کاری رو که ما به عنوان یک بازیگر حوزه انرژی و زیرساخت انجام می دیم، انجام بدن.»
ظهور دیتاسنترهای مداری فصل جدیدی در زیرساخت های فناوری باز کرده است. با وجود چالش های فنی پیچیده و وابستگی شدید به کاهش هزینه های پرتاب، رقابت میان استارتاپ های پیشرو و غول های هوافضا نشان دهنده آینده ای است که در آن پردازش ابری و هوش مصنوعی فراتر از جو زمین به تکامل خواهند رسید.
Starcloud raises $170 million Series Ato build data centers in space
