ایلان ماسک با تغییر استراتژی از مریخ به سمت قمر زمین، رویای ماه ایلان ماسک را با طرح هایی همچون ساخت دیتاسنترهای فضایی و شتاب دهنده های جرمی دنبال می کند تا زیرساخت های لازم برای توسعه هوش مصنوعی در اعماق فضا را فراهم آورد.
«اگه ایده ساخت شتاب دهنده های جرمی روی ماه برات جذابه، به xAI ملحق شو.» ایلان ماسک، مدیرعامل این شرکت، دیروز بعد از یه تغییر ساختار که باعث خروج یه سری از مدیرای ارشد از این آزمایشگاه هوش مصنوعی شد، این حرف رو اعلام کرد. در واقع، این می تواند آغاز رویای ماه ایلان ماسک باشد.
این یه استراتژی استخدام جالبه، اونم بعد از تصاحب xAI توسط اسپیس ایکس با هدف ساخت مراکز داده فضایی و انتظار برای عرضه اولیه سهام شرکتِ ادغام شده. شاید فکر کنید کارمندای xAI باید شیفته رسیدن به هوش مصنوعی عمومی (AGI)، استفاده از مدل های یادگیری عمیق برای به چالش کشیدن شرکت های نرم افزاری قدیمی، یا حتی بازی با کلمات بی مزه ای مثل «ماکرهارد» (Macrohard) باشن؛ اما در عوض، ایلان داره میره سراغ ماه.
ماسک بعد از اینکه نقشه هاش برای ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی در مدار رو (که همکاری اصلی بین این دو تا شرکته) توضیح داد، این ایده رو فراتر برد. ماسک پرسید: «اگه بخوایم فراتر از فقط یک تراوات در سال بریم چی؟ برای این کار باید بریم به ماه… واقعا دلم می خواد یه شتاب دهنده جرمی روی ماه ببینم که ماهواره های هوش مصنوعی رو به اعماق فضا پرتاب می کنه.»
ماسک با ارائه طرح های جسورانه، مسیر جدیدی را برای آینده شرکت های خود ترسیم کرده است که در تصویر زیر نمایی از آن را مشاهده می کنید.
این طرح ها نشان دهنده تغییر تمرکز استراتژیک از مریخ به سمت بهره برداری از منابع انرژی و مکانی ماه هستند.
سال نو و رویای ماه ایلان ماسک
طبق گفته های ماسک، قدم بعدی بعد از دیتاسنترهای دور زمین، ساخت کامپیوترهای حتی بزرگتر توی اعماق فضاست. علاوه بر این، ماسک میگه بهترین راه برای رسیدن به این هدف، ساختن یه شهر روی ماهه تا اونجا کامپیوترهای فضایی تولید بشن و با یه قطار مغناطیسی (ماگلو) بزرگ به سمت منظومه شمسی پرتاب بشن. این شهر سازی بخشی از رویای ماه ایلان ماسک برای آینده است.
اگه همه این ها به نظرتون یه کم زیادی تخیلی میاد، کسایی که سال هاست ایلان ماسک رو زیر نظر دارن میدونن که توی ویدئوی جلسه عمومی xAI که با مردم به اشتراک گذاشته شد، یه نشونه هایی از این بحث ها هست. اسلایدی که پایگاه ماه رو توصیف می کنه، آخر فایل ارائه است؛ یعنی همون جایی که ماسک معمولا توی جلسات اسپیس ایکس، طرح های فرود راکت های اسپیس ایکس روی مریخ رو نشون میده و با آب و تاب از آینده تمدن چندسیاره ای حرف می زنه.
نکته جالب اینجاست که ایده پایگاه ماه دقیقا بعد از این مطرح شده که اسپیس ایکس رسما از هدف دیرینه اش برای مستعمره سازی مریخ عقب نشینی کرد. حالا با ورود xAI به مجموعه شرکت هاش، ماسک به یه استعاره علمی تخیلی جدید برای آینده نیاز داره: در این مورد، «مقیاس کارداشف» (Kardashev Scale)؛ یه معیار تئوری برای تمدن های کهکشانی که یه ستاره شناس شوروی توی دهه 1340 شمسی ابداعش کرد. ایده اصلی اینه که پله های مصرف انرژی رو بالا بریم؛ تمدن های اولیه یاد می گیرن چطور از تمام منابع انرژی سیاره شون استفاده کنن و بعد (طبق فرضیه) به فضا میرن و زیرساخت هایی می سازن تا انرژی خورشید رو مهار کنن.
ماسک میگه با داشتن پایگاه روی ماه، شرکتش میتونه «حتی شاید چند درصد از انرژی خورشید» رو برای آموزش و اجرای مدل های هوش مصنوعی مهار کنه. اون به کارمنداش گفت: «تصور اینکه هوشی در اون سطح به چی فکر می کنه سخته، اما دیدن اتفاق افتادنش واقعا هیجان انگیز خواهد بود.» این تلاش ها بخش مهمی از رویای ماه ایلان ماسک برای تمدن فضایی است.
توی این نه سالی که از رونمایی نقشه ماسک برای کاوش و مستعمره سازی مریخ می گذره، این چشم انداز یه ابزار استخدام خیلی خوب برای اسپیس ایکس بوده: داستان علاقه ماسک به سیاره سرخ، یه دید بلندمدت ایجاد کرد که تلاش های مختلف شرکت رو به هم وصل می کرد و جاه طلبی این شرکت رو بین بقیه پیمانکارای فضایی که فقط دنبال کارهای کوچیک دولتی بودن، نشون می داد. تیشرت های «اشغال مریخ» (Occupy Mars) هم نماد واضحی از این بلندپروازی های اسپیس ایکس بودن.
اینجاست که پایگاه فرضی ماه وارد ماجرا میشه؛ بخشی از تاریخچه طولانی ماسک در بسته بندی شرکت هاش توی یه روایت قدرتمند. یه زمانی بحث زندگی یک میلیون نفر روی مریخ بود، اما حالا تمرکز روی آینده ایه که هوش مصنوعی جذاب ترین بخش اونه. این تغییر مسیر از مریخ، در گزارش وضعیت استارشیپ در اردیبهشت 1404 بیشتر خودش رو نشون داد؛ وقتی که ارائه با یه تصویر (که حالا لغو شده) از ربات های تسلا اپتیموس که روی سیاره سرخ راه می رفتن، تموم شد.
تجسم یک پایگاه دائمی بر روی سطح ماه، بخشی جدایی ناپذیر از چشم اندازهای جدید ماسک برای میزبانی از فناوری های پیشرفته است.
ساخت چنین زیرساخت هایی می تواند پایه گذار تمدنی جدید در فضای نزدیک به زمین باشد که هوش مصنوعی در قلب آن قرار دارد.
تحقق رویای ماه ایلان ماسک؛ آیا ممکن است؟
برای اسپیس ایکس و مریخ فقط یه مشکل وجود داشت: هیچ کس نمی خواست پولی بابت رفتن به اونجا بهشون پرداخت کنه. نقشه هایی که سال 1395 برای تغییر کاربری فضاپیمای دراگون به عنوان فرودگر مریخ اعلام شده بود، سال بعدش به خاطر هزینه های بالای چالش های فنی لغو شد. و از وقتی که ماسک وسیله ای رو معرفی کرد که بعدا تبدیل به استارشیپ شد، قابلیت هاش که اول برای مستعمره سازی مریخ در نظر گرفته شده بود، محدود شد تا روی دو تا کار درآمدزاتر تمرکز کنه: پرتاب ماهواره برای شبکه ارتباطی استارلینک و قراردادهای 4 میلیارد دلاری با ناسا برای فرود آوردن فضانوردها روی ماه. این تغییر تمرکز، راه را برای پیشبرد رویای ماه ایلان ماسک هموارتر کرد.
برخلاف تمدن چندسیاره ای، شاید داشتنِ اسپیس ایکس برای خرید یه هوش مصنوعی ضررده و یه شبکه اجتماعی برای ساخت دیتاسنتر در مدار زمین، منطقی به نظر بیاد؛ مخصوصا اگه پیش بینی ها درباره افزایش تقاضا و هزینه ها روی زمین درست از آب دربیاد. کارشناس ها میگن این کار ممکنه توی دهه 1410 شمسی امکان پذیر باشه.
از نظر تئوری، ساخت ماهواره روی ماه مستلزم اینه که اول خیلی از رویاهای دیگه ماسک رنگ واقعیت به خودشون بگیرن. دانشمندها و استارتاپ ها دارن روی ساخت چیپ ها و بقیه قطعات دقیق توی فضا آزمایش می کنن. اما تولید انبوه چندین تن کامپیوتر پیشرفته روی ماه یعنی داریم توی جهانی زندگی می کنیم که رفتن به فضا خیلی ارزون تر شده (که پیش نیاز اصلی این تکنولوژی هاست)، تمام مواد اولیه لازم برای همچین کاری به ماه رسیده و هر چیزی که برای یه «شهر خودکفا» لازمه فراهم شده. در این راستا، رویای ماه ایلان ماسک بسیار بلندپروازانه به نظر می رسد.
یه جورایی نکته اش همینه: این یه جور… هدف خیلی بلندپروازانه است. اگه سرمایه گذارهای خرد که عاشق «میم» هستن این استدلال رو قبول کنن، می تونن سهام اسپیس ایکس رو به تسلای بعدی تبدیل کنن. مهندس های هوش مصنوعی یا هوافضا که ماسک برای رسیدن به اهدافش بهشون نیاز داره، ممکنه این تغییرات براشون عجیب باشه. اما این دیدگاه، راهیه برای توضیح اینکه xAI اصلا چیه، به جز یه مدل زبانی بزرگ که شاید بیشتر به خاطر «منحرف» بودنش شناخته میشه. همون طور که یکی از مدیرای در حال خروج شرکت موقع رفتنش گفت: «همه آزمایشگاه های هوش مصنوعی دارن دقیقا یه چیز مشابه می سازن و این خسته کننده است.» این همگرایی تکنولوژی و اهداف بزرگ، جوهر اصلی رویای ماه ایلان ماسک را تشکیل می دهد.
تولید انبوه یه ابرکامپیوتر در مقیاس منظومه شمسی روی ماه خیلی چیزهاست (احتمالا کلی ایمیل دریافت می کنم که چرا از کلمه «دیوانه وار» استفاده نکردم)، اما هر چی که باشه، یه چیز تکراری و خسته کننده نیست. در نهایت، رویای ماه ایلان ماسک چشم اندازی هیجان انگیز را پیش رو می گذارد.
پیوند میان هوش مصنوعی و اکتشافات فضایی، فصل جدیدی را در فعالیت های ایلان ماسک گشوده است که با تکیه بر زیرساخت های ماه، به دنبال فراتر رفتن از محدودیت های زمین و دستیابی به سطوح جدیدی از انرژی و محاسبات است. این مسیر اگرچه دشوار به نظر می رسد، اما پتانسیل تغییر پارادایم های فعلی تکنولوژی را دارد.
Musk needed a new vision for SpaceX and xAI. He landed on Moonbase Alpha.
