تصمیم ناگهانی OpenAI برای توقف فعالیت اپلیکیشن سورا پس از شش ماه، نشان دهنده چالش های عمیق در تجاری سازی پلتفرم های اجتماعی مبتنی بر محتوای تولیدی است؛ بسته شدن سورا هوش مصنوعی به دلیل مشکلاتی نظیر سوءاستفاده از دیپ فیک ها، نقض کپی رایت و عدم حفظ جذابیت برای کاربران، درس مهمی درباره آینده ابزارهای خلاقانه در فضای مجازی به همراه داشت.
OpenAI روز سه شنبه اعلام کرد که داره «سورا» (Sora) رو تعطیل می کنه؛ یه اپلیکیشن اجتماعی شبیه تیک تاک که شش ماه پیش راه افتاده بود. این اقدام، به بسته شدن سورا هوش مصنوعی منجر شد. OpenAI دلیلی برای این تعطیلی نگفت و اطلاعاتی هم درباره اینکه دقیقا چه زمانی فعالیتش به طور رسمی متوقف می شه، منتشر نکرد.
وقتی سورا اولش به عنوان یه شبکه اجتماعی که فقط با دعوت نامه می شد عضوش شد باز شد، انگار همه داشتن برای گرفتن یه دعوت نامه سر و دست می شکستن. اما مثل «هورایزن وردز» متا پلتفرم اجتماعی واقعیت مجازی این شرکت که با وجود اینکه زمانی مرکز دنیای متاورس بدنامشون بود، الان تو وضعیت بدیه و بسیاری از کارشناسان آن را نشانه پایان متاورس و شکست پروژه های مشابه می دونن سورا هم قدرت موندگاری واقعی نداشت. این موضوع نهایتا به بسته شدن سورا هوش مصنوعی کمک کرد. با اینکه مدل تولید ویدیو و صدای «سورا 2» که زیربنای این برنامه است به طرز ترسناکی خیره کننده است، اما علاقه پایدار و همیشگی به فید اجتماعی که فقط محتوای هوش مصنوعی داشته باشه، وجود نداشت.
هدف از راه اندازی و سپس بسته شدن سورا هوش مصنوعی
هدف سورا این بود که مثل یه تیک تاک مبتنی بر هوش مصنوعی عمل کنه و همون رابط کاربری فید ویدیویی عمودی معروف رو شبیه سازی کرده بود. با این حال، مشکلاتی در پیاده سازی و مدیریت آن منجر به بسته شدن سورا هوش مصنوعی شد. ویژگی اصلیش یعنی «کمئوها» (cameos) به مردم اجازه می داد تا صورتشون رو اسکن کنن و دیپ فیک های واقع گرایانه ای از خودشون بسازن. این «کمئوها» می تونستن عمومی بشن و به هر کسی اجازه می دادن تا با اون ها ویدیو بسازه. (البته شرکت Cameo سر اسم این ویژگی از OpenAI شکایت کرد و برنده شد، و این شرکت رو مجبور کرد که اسمش رو به «شخصیت ها» تغییر بده.)
در اتفاقی که واقعا هیچ کس رو غافلگیر نکرد، این اپلیکیشن دیپ فیکِ پرزرق وبرق، به شدت عجیب و غریب از آب دراومد.
موقع عرضه، سورا مثل یه میدون مینِ بدون نظارت بود که پر شده بود از ویدیوهای چندش آور سم آلتمن. من بعد از دیدن یه کلونِ واقع گرایانه از مدیرعامل OpenAI که داشت توی یه کشتارگاه خوک های چاق راه می رفت و می پرسید: «آیا خوک کوچولوهای من دارن از غذاشون لذت می برن؟»، دیگه اون آدم سابق نشدم.
قرار نبود سورا به مردم اجازه بده از چهره های شناخته شده ای که صراحتا رضایت ندادن ویدیو بسازن، اما دور زدن حفاظ های امنیتی OpenAI خیلی راحت بود. طولی نکشید که دیپ فیک های آدم های واقعی مثل «مارتین لوتر کینگ جونیور»، رهبر حقوق مدنی، و «رابین ویلیامز» بازیگر، فضای مجازی رو پر کرد و باعث شد دختران هر دو نفرشون توی اینستاگرام از کاربرها بخوان که دست از ساختن ویدیو از پدرهای فوت شده شون بردارن.
بعد از ساخت ده ها ویدیو که توشون سم آلتمن داشت چیپ های انویدیا رو از یه فروشگاه «تارگت» می دزدید، کاربرها مسیرشون رو عوض کردن. اونا عمدا شروع کردن به ساختن محتوا با شخصیت هایی که حق کپی رایت داشتن و این جوری برای مردی که عاشق دیپ فیک کردنش بودن، دردسر حقوقی درست کردن؛ ما ماریو رو در حال کشیدن گل، ناروتو رو در حال سفارش همبرگر خرچنگی و پیکاچو رو در حال انجام ASMR دیدیم. این مشکلات از جمله دلایل اصلی بسته شدن سورا هوش مصنوعی بود.
پیامدهای بسته شدن سورا هوش مصنوعی و آینده آن
اوضاع اون طور که برنامه ریزی شده بود پیش نرفت. شرکت دیزنی که به شکایت های حقوقی زیادش معروفه، به جای شکایت، 1 میلیارد دلار توی OpenAI سرمایه گذاری کرد و یه قرارداد لایسنس بست که به سورا اجازه می داد ویدیوهایی با شخصیت های دیزنی، مارول، پیکسار و جنگ ستارگان بسازه.
به نظر می رسید این یه لحظه سرنوشت ساز برای صنعت هوش مصنوعی باشه. اما حالا که سورا رفته، اون قرارداد هم هوا شده اتفاقی که پس از بسته شدن سورا هوش مصنوعی طبیعی به نظر می رسید. هرچند نکته جالب اینجاست که به نظر می رسه قبل از فروپاشی این توافق، عملا پولی جابه جا نشده بود. (دیزنی روز سه شنبه خیلی مودبانه درباره این موضوع صحبت کرد و به هالیوود ریپورتر گفت که در آینده هم به تعامل با پلتفرم های هوش مصنوعی ادامه می ده.)
تب و تاب اولیه دور و بر سورا واقعی بود. طبق داده های شرکت هوش تجاری موبایل Appfigures، این اپلیکیشن در نوامبر (آبان/آذر) با حدود 3,332,200 دانلود در اپ استور iOS و گوگل پلی به اوج خودش رسید. اگه برنامه به رشدش ادامه می داد، شاید OpenAI اون رو نگه می داشت، اما این اتفاق نیفتاد. تا فوریه (بهمن/اسفند)، تعداد دانلودها به 1,128,700 رسید. شاید این رقم عدد بزرگی به نظر بیاد، تا وقتی که یادتون بیاد ChatGPT هفته ای 900 میلیون کاربر فعال داره.
تخمین Appfigures اینه که سورا در طول عمرش حدود 2.1 میلیون دلار از خریدهای درون برنامه ای درآمد داشته؛ قابلیتی که به کاربرها اجازه می داد اعتبار بیشتری برای تولید ویدیو بخرن. سخته تصور کنیم که هزینه های پردازشی اپلیکیشن سورا برای شرکتی که همین الان هم با ضرر بزرگی کار می کنه خیلی تعیین کننده بوده باشه، اما احتمالا این اپلیکیشن چون دیگه رشدی نداشت و به مسئولیت دردسرساز تبدیل شده بود، نهایتا به بسته شدن سورا هوش مصنوعی انجامید.
وقتی OpenAI اپلیکیشن سورا رو عرضه کرد، من خودم رو برای دنیایی آماده کردم که توش ابزار ساختن دیپ فیک از همدیگه دم دستمون باشه. با اینکه من خیلی کم توی تیک تاک فعالیت می کنم، حس کردم وظیفه دارم یه ویدیوی اطلاع رسانی بسازم و بگم که این تکنولوژی ترسناک داره خیلی سریع میاد. اون ویدیو بیشتر از 300,000 بازدید خورد که برای اکانت تیک تاک من که معمولا غیرفعاله اصلا عادی نیست؛ اما خب این خبر واکنش های واقعی مردم رو برانگیخت. اصلا فکرش رو نمی کردم که این برنامه کلا شش ماه دووم بیاره.
اما صرفا چون سورا رفته، به این معنی نیست که خطرش هم رفع شده. مدل سورا 2 هنوز در دسترسه فقط پشت بخش اشتراکی ChatGPT مخفی شده. تازه OpenAI تو ساختن این تکنولوژیِ قابل دسترس تنها نیست. فقط مسئله زمانه تا اپلیکیشن ویدیویی بعدیِ هوش مصنوعی وارد بازار بشه و ما با سونامی دیگه ای از ویدیوها روبرو بشیم که توش سفیدبرفی به ساختمان کنگره حمله می کنه.
در مجموع، شکست زودهنگام سورا نشان داد که حتی پیشرفته ترین ابزارهای هوش مصنوعی بدون زیرساخت های نظارتی دقیق و پذیرش اجتماعی طولانی مدت نمی توانند در بازار رقابتی اپلیکیشن ها دوام بیاورند. این اتفاق درس های بزرگی برای توسعه دهندگان در زمینه مدیریت محتوا و رعایت حقوق مالکیت معنوی به همراه داشت.
OpenAI’s Sora was the creepiest app on your phone now it’s shutting down
