رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ نمایانگر توانمندی اکوسیستم فناوری اوکراین برای انطباق با شرایط بحرانی است؛ جایی که شرکت های نوپا با بهره گیری از خلاقیت مهندسی، نه تنها فعالیت خود را متوقف نکرده اند، بلکه در جذب سرمایه و توسعه بازارهای بین المللی نیز موفق ظاهر شده اند.
وقتی شرکت ادتک (فناوری آموزشی) Preply اوایل امسال به یک یونیکورن (تک شاخ) تبدیل شد، کارمندهای دفتر کی یف با کیک جشن گرفتن؛ چون حتی وسط جنگ هم آدم باید همین کار رو بکنه و این نشانه ای از رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ است.
ادامه فعالیت و رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ
توی این چهار سالی که از حمله تمام عیار روسیه به کشورشون می گذره، استارتاپ های اوکراینی کاری فراتر از زنده موندن انجام دادن: اونا هنوز دارن می سازن و رشد می کنن. مثلا Preply قراره از سرمایه آخرین دور جذب بودجه اش برای استخدام حدود 100 مهندس توی تیم های جهانیش استفاده کنه؛ از جمله توی خود اوکراین که یک سوم کادر فنی مهندسیش اونجا مستقر هستن. این نمونه ای بارز از رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ است.
شرکت Preply فقط یک نمونه از بین خیلی هاست. فناوری های دفاعی بیشترین توجه رو به خودشون جلب کردن، مخصوصا به خاطر سرعتی که نوآوری ها به میدون جنگ می رسن. اما همون استعداد مهندسی و خلاقیت دارن خودشون رو به عنوان یک وجه اشتراک توی بخش های دیگه ای هم نشون می دن که به تقویت اوکراین کمک می کنن و به رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ می افزایند.
چالش ها و فرصت ها برای رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ
با توجه به اینکه اوکراین با یک مهاجم خیلی بزرگتر روبروست، این کشور به تلاش ها برای فرار از بسیج عمومی با دید منفی نگاه می کنه. با این حال، به استارتاپ ها ممکنه وضعیت خاصی داده بشه که کارمندهای کلیدی رو از اعزام به خدمت معاف می کنه، البته اگه تشخیص داده بشه که دارن به کشور کمک می کنن؛ ویکتور سامویلنکو، بنیان گذار Aspichi، به تک کرانچ گفت که شرکت اونا هم یکی از همین هاست و نقش مهمی در رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ ایفا می کند.
این شرکت که در اصل سال 1400 (2021) توی آمریکا تاسیس شده بود، با شروع جنگ کاملا تغییر مسیر داد. اونا حالا بیشتر با Luminify شناخته می شن، یک پلتفرم واقعیت ترکیبی برای مراقبت های سلامت روان که به اوکراینی ها کمک می کنه با تروماهای زمان جنگ کنار بیان. این استارتاپ مستقیما با واحدهای نظامی و همچنین با ده ها کلینیک که خدمات سلامت روان به مردم ارائه می دن، همکاری می کنه.
سربازها، کهنه سربازها، خانواده های داغدیده و میلیون ها نفر دیگه هستن که به غرب اوکراین یا خارج از کشور مهاجرت کردن. برای اونایی هم که همیشه توی کی یف زندگی کردن، فشار روانی اصلا کمتر از بقیه نیست.
سامویلنکو گفت: «همه دارن رنج می کشن. دختر من چند تا جشن سال نو و کریسمس رو زیر زمین گذرونده؛ برای همین اثراتش خیلی زیاده.»
توی زمستونی که با حملات تقریبا روزانه به شبکه برق همراه بود، پایتخت اوکراین هم در امان نمونده. به گفته ناتالی تروبنیکوا، مدیر بازاریابی شرکت مشاوره فناوری اطلاعات Gart Solutions در کی یف، مردم محلی با پاوربانک های ظرفیت بالا، اجاق های بنزینی و ژنراتورهای دیزلی خودشون رو با قطعی برق وفق دادن. اما هزینه های بالا باعث شده که باز هم مجبور باشن از این وسایل با صرفه جویی استفاده کنن و اغلب دمای داخل خونه رو در کمترین حالت ممکن نگه دارن.
این شرایط سخت، دفترهای کار رو به پناهگاهی در برابر سرما تبدیل کرده.
کیریل بیگای، مدیرعامل Preply، ماه گذشته به تک کرانچ گفت: «دفتر ما ژنراتورهای مختلفی داره، پس برق و اینترنت داریم، محیط گرمه و 24 ساعته بازه تا هر کدوم از اعضای تیم اوکراین بتونن هر زمان که خواستن بیان اینجا.»
برای استارتاپ های کوچیکتر، فضاهای کار اشتراکی هم به پناهگاه تبدیل شدن. لادا سامارسکا، مدیر فروش و مشارکت های LIFT99 Kyiv Hub (مرکزی شش ساله که مرداد ماه گذشته در اثر حمله روسیه آسیب دیده بود)، توی لینکدین نوشت که از زمان بازگشایی مجددش در دو ماه پیش، تعداد اعضاش به شدت افزایش پیدا کرده.
با وجود حملات موشکی، کی یف اونقدر از خط مقدم دوره که هنوز قطب اصلی استارتاپی اوکراین باقی بمونه، اما تنها قطب نیست. لویو (Lviv)، بزرگترین شهر غرب اوکراین، خیلی از اوکراینی های آواره رو به خودش جذب کرده که کارمندهای بخش تکنولوژی هم بینشون هستن. ایستگاه LEM، یک انبار تراموا بازسازی شده که به فضای خلاقانه تبدیل شده، نمادی از اکوسیستم در حال رشد این شهره که از نزدیکی به مرز لهستان هم سود برده و به رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ کمک می کند.
بازدیدکننده های خارجی کمتر شدن، اما چون هنوز می شه با قطار به لویو رفت، کنفرانس تکنولوژی IT Arena 1404 (2025) حدود 6450 شرکت کننده از بیش از 40 کشور رو به این شهر کشوند. فناوری های دفاعی استیج مخصوص خودشون رو داشتن، اما این رویداد حمایتش رو از طیف گسترده تری از استارتاپ ها هم نشون داد. با وجود جنگ، شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر (VC) مثل 1991، Flyer One Ventures و SMRK هنوز توی این کشور فعال هستن و در مسیر رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ مشارکت دارند.
اوکراینی ها با وجود مسیر طولانی، هنوز برای شرکت در کنفرانس های تکنولوژی به خارج از کشور هم سفر می کنن. اوایل همین ماه توی TechArena در استکهلم که فرصتی برای بررسی دلایل موفقیت و رشد استارتاپ نوردیک فراهم کرده بود، اعضای یک هیئت اوکراینی به تک کرانچ گفتن که خسته ان و منتظر بهارن. اما قبل از خداحافظی، شروع کردن به لیست کردن یونیکورن های اوکراین؛ چون حتی وسط جنگ هم آدم باید همین کار رو بکنه، و این نشان از امید به ادامه رونق استارتاپ های اوکراینی در جنگ و پس از آن است.
تداوم فعالیت و رشد این شرکت ها در میانه بحران، درس های بزرگی برای سایر اکوسیستم های فناوری در سراسر جهان دارد. استارتاپ های اوکراینی ثابت کردند که تخصص فنی و اراده انسانی می تواند حتی در سخت ترین شرایط، بستری برای شکوفایی و خلق ارزش های جهانی فراهم کند.
