هند با معرفی اپلیکیشن جدید و تایید هویت آفلاین، سیستم آدهار را به زندگی روزمره مردم وارد کرده است، اما این گسترش آدهار و نگرانی ها بابت نقض حریم خصوصی و امنیت داده ها را افزایش داده است.
هند داره سیستم «آدهار» (Aadhaar) رو، که بزرگ ترین سیستم هویت دیجیتال دنیاست، از طریق یه اپلیکیشن جدید و پشتیبانی از تایید هویت آفلاین، بیشتر از قبل وارد زندگی خصوصی و روزمره مردم می کنه؛ اقدامی که سوالات جدیدی رو درباره امنیت، رضایت کاربر و استفاده گسترده از این پایگاه داده عظیم به وجود آورده. این روند به خصوص در مورد گسترش آدهار و نگرانی ها در ارتباط با حریم خصوصی و امنیت داده ها، مباحثی را مطرح کرده است.
این تحولات اخیر، در کنار مزایای احتمالی، به بحث های جدی درباره گسترش آدهار و نگرانی ها از جنبه های مختلف امنیتی و حریم خصوصی دامن زده است.
تغییراتی که اواخر ژانویه (اوایل بهمن 1404) توسط «سازمان شناسایی یکتای هند» (UIDAI) اعلام شد، یه اپلیکیشن جدید آدهار رو در کنار یه چارچوب تایید هویت آفلاین معرفی می کنه. این سیستم به افراد اجازه می ده بدون نیاز به چک کردن لحظه ای با پایگاه داده مرکزی آدهار، هویت خودشون رو ثابت کنن.
این اپلیکیشن به کاربرها اجازه می ده تا مقدار محدودی از اطلاعاتشون رو با سرویس های مختلف (مثل هتل ها، مجتمع های مسکونی، محل کار، پلتفرم ها و دستگاه های پرداخت) به اشتراک بذارن؛ مثلا به جای لو دادن تاریخ تولد کامل، فقط سنشون رو تایید کنن. در حال حاضر اپلیکیشن قدیمی mAadhaar هم به طور موازی به کارش ادامه می ده.
در کنار این اپلیکیشن جدید، UIDAI داره حضور آدهار رو در کیف پول های موبایلی هم گسترش می ده. قرار هست این سیستم با گوگل والت (Google Wallet) ادغام بشه و مذاکراتی هم برای اضافه کردن قابلیت مشابه به اپل والت (Apple Wallet) در حال انجامه؛ این در حالیه که سامسونگ والت (Samsung Wallet) از قبل از این سیستم پشتیبانی می کنه.
در تصویر زیر، نمایی از رابط کاربری این فناوری نوین را مشاهده می کنید که چالش های امنیتی جدیدی را برای کاربران به همراه دارد.
این اپلیکیشن با قابلیت اشتراک گذاری انتخابی داده ها با هدف تسهیل خدمات طراحی شده اما نظارت های امنیتی بر آن همچنان مورد بحث است.
مقامات هندی دارن استفاده از این اپلیکیشن رو در پلیس و بخش خدمات رفاهی هم ترویج می کنن. شعبه مبارزه با جرایم شهر احمدآباد، اولین واحد پلیس در هند شده که تایید هویت آفلاین مبتنی بر آدهار رو با پلتفرم PATHIK (سیستم نظارت بر مهمان ها که توسط پلیس برای ثبت اطلاعات مسافران در هتل ها و اقامتگاه ها راه اندازی شده) ادغام کرده.
سازمان UIDAI همچنین اپلیکیشن جدید آدهار رو به عنوان یه کارت ویزیت دیجیتال برای جلسات و شبکه سازی معرفی کرده که به کاربرها اجازه می ده جزئیات شخصی منتخبشون رو از طریق یک کد QR به اشتراک بذارن.
مقامات در مراسم رونمایی در دهلی نو گفتن که این تلاش های جدید بخشی از یک برنامه بزرگتر برای جایگزینی فتوکپی ها و چک کردن های دستی کارت شناسایی با تایید هویت آفلاین و مبتنی بر رضایت کاربره. اونا استدلال کردن که این روش قراره کنترل بیشتری به کاربرها بده تا انتخاب کنن دقیقا چه اطلاعات هویتی رو می خوان به اشتراک بذارن، و در عین حال امکان تایید هویت در مقیاس بالا رو بدون نیاز به استعلام از پایگاه داده مرکزی آدهار فراهم می کنه.
استقبال اولیه و ابعاد گسترش آدهار و نگرانی ها
با اینکه UIDAI ماه گذشته به طور رسمی اپلیکیشن جدید آدهار رو عرضه کرد، اما این برنامه از اوایل سال 2025 (1404) در حال آزمایش بود. تخمین های Appfigures نشون می ده که این اپلیکیشن، که در اواخر سال 2025 (آذر 1404) در استورها ظاهر شد، خیلی سریع در تعداد دانلودهای ماهانه از اپلیکیشن قدیمی mAadhaar جلو زد.
مجموع نصب های ماهانه اپلیکیشن های مرتبط با آدهار از حدود 2 میلیون در اکتبر (مهر 1404) به نزدیک 9 میلیون در دسامبر (آذر 1404) رسید.
اپلیکیشن جدید داره روی سیستم هویتی سوار می شه که با توجه به جمعیت هند، همین الان هم در سطح وحشتناکی گسترده است. آمار منتشر شده در داشبورد عمومی UIDAI نشون می ده که آدهار تا حالا بیش از 1.4 میلیارد شماره شناسایی صادر کرده و ماهانه حدود 2.5 میلیارد تراکنش احراز هویت رو در کنار ده ها میلیارد بررسی الکترونیکی «مشتریت را بشناس» (KYC) مدیریت می کنه.
این مقیاس عظیم عملیات، اهمیت بررسی دقیق جنبه های مختلف گسترش آدهار و نگرانی ها پیرامون آن را دوچندان می کند.
تغییر به سمت تایید هویت آفلاین، جایگزین این زیرساخت نمی شه، بلکه اون رو گسترش می ده و آدهار رو از یک ابزار تایید هویت که بیشتر در پس زمینه بود، به یه رابط کاربری ملموس تر و روزمره تر تبدیل می کنه.
در مراسم رونمایی، مقامات UIDAI گفتن که هدف از حرکت به سمت تایید هویت آفلاین، مقابله با خطرات قدیمی مربوط به فتوکپی های فیزیکی و اسکرین شات های مدارک آدهار بوده که اغلب بدون نظارت جمع آوری، ذخیره و پخش می شدن.
این گسترش در زمانی اتفاق می افته که تغییرات مقرراتی و تسهیل محدودیت ها در جریانه؛ طبق چارچوب جدید (PDF)، حالا UIDAI به برخی سازمان های دولتی و خصوصی اجازه می ده بدون استعلام از دیتابیس مرکزی، اعتبار مدارک آدهار رو تایید کنن.
رضایت، پاسخگویی و ریسک های حل نشده در گسترش آدهار و نگرانی ها
گروه های آزادی های مدنی و حقوق دیجیتال می گن که این تغییرات قانونی، ریسک های ساختاری و عمیق آدهار رو حل نمی کنه.
رامان جیت سینگ چیما، مشاور ارشد بین المللی و مدیر سیاست گذاری آسیا-اقیانوسیه در Access Now، می گه که ورود آدهار به فضاهای آفلاین و بخش خصوصی تهدیدات جدیدی رو ایجاد می کنه، مخصوصا در زمانی که چارچوب حفاظت از داده های هند هنوز به طور کامل مستقر نشده است؛ این موضوع شبیه به ریسک های استفاده از اپلیکیشن های غیرایمن است که در نهایت منجر به ممنوعیت برنامه های جاسوسی تلفن در کشورهای مختلف می شود.
این وضعیت، بر پیچیدگی موضوع گسترش آدهار و نگرانی ها در غیاب یک چارچوب قانونی مستحکم می افزاید.
چیما زمان بندی این طرح رو زیر سوال برد و استدلال کرد که دولت فدرال باید اول منتظر تشکیل «هیئت حفاظت از داده های هند» می موند و اجازه می داد بررسی های مستقل و مشورت های گسترده تری با جوامع آسیب دیده انجام بشه.
چیما به تک کرانچ گفت: «اینکه این طرح در این مقطع زمانی پیش رفته، نشون دهنده تمایل به ادامه گسترش استفاده از آدهار است، حتی اگه ریسک های اون برای سیستم و داده های مردم هند هنوز مبهم باشه.»
گروه های مدافع حقوقی در هند هم به شکست های حل نشده در اجرا اشاره می کنن.
پراسانت سوگاتان، مدیر حقوقی گروه حقوق دیجیتال SFLC.in مستقر در دهلی نو، گفت که با وجود اینکه UIDAI این اپلیکیشن رو ابزاری برای توانمندسازی شهروندان معرفی کرده، اما کار زیادی برای حل مشکلات مداوم مثل اشتباهات در پایگاه داده آدهار، ضعف های امنیتی و نبود مکانیزم های درست برای رسیدگی به شکایات انجام نداده؛ مشکلاتی که بیشتر از همه روی قشر آسیب پذیر تاثیر می ذاره.
این مسائل زیربنایی، عمق چالش های مربوط به گسترش آدهار و نگرانی ها را به وضوح نشان می دهد.
اون همچنین به گزارش سال 2022 (1401) دیوان محاسبات و بازرسی کل هند اشاره کرد که نشون می داد UIDAI در رعایت برخی استانداردهای انطباق شکست خورده.
سوگاتان به تک کرانچ گفت: «این مسائل اغلب می تونه باعث محرومیت مردم از حقوقشون بشه، مخصوصا اونایی که قرار بود از این سیستم ها سود ببرن.» اون اضافه کرد که هنوز مشخص نیست اطلاعاتی که از طریق اپلیکیشن جدید به اشتراک گذاشته می شه، چطوری قراره جلوی رخنه ها یا نشت اطلاعات رو بگیره.
فعالان کمپین Rethink Aadhaar (یک کمپین مدنی متمرکز بر حقوق و پاسخگویی در آدهار) استدلال می کنن که سیستم تایید هویت آفلاین این ریسک رو داره که استفاده بخش خصوصی از آدهار رو به شکلی برگردونه که دیوان عالی قبلا صراحتا منع کرده بود.
شروتی نارایان و جان سیمته از این گروه گفتن که اجازه دادن به نهادهای خصوصی برای تکیه دائمی به آدهار جهت تایید هویت، به معنای «خزش آدهار» (نفوذ تدریجی) است؛ یعنی عادی سازی استفاده از اون در تمام جنبه های زندگی اجتماعی و اقتصادی، علی رغم حکم سال 2018 (1397) که مفاد مربوط به اجازه استفاده بازیگران خصوصی از آدهار برای تایید اطلاعات مردم رو ابطال کرده بود. اونا هشدار دادن که «رضایت کاربر» در چنین شرایطی (مثلا در برخورد با هتل ها، مجتمع های مسکونی یا پیک های موتوری) اغلب صوری و اجباریه، اون هم در حالی که قانون حفاظت از داده های هند هنوز امتحانش رو پس نداده.
در مجموع، اپلیکیشن جدید، تغییرات مقرراتی و اکوسیستم در حال گسترش، دارن آدهار رو از یک ابزار هویتی در پس زمینه، به لایه ملموسی از زندگی روزمره تبدیل می کنن که اجتناب از اون روز به روز سخت تر می شه. در حالی که هند داره روی آدهار شرط بندی دوبرابر می کنه، دولت ها و شرکت های فناوری سراسر جهان با دقت دارن این روند رو تماشا می کنن؛ روندی که با وعده تایید هویت در مقیاس کل جمعیت، اون ها رو به شدت وسوسه کرده.
با این حال، توجه به گسترش آدهار و نگرانی ها در مورد حریم خصوصی و امنیت داده ها، برای تضمین پایداری و اعتماد به این سیستم حیاتی است.
وزارت فناوری اطلاعات هند و مدیرعامل UIDAI به درخواست ها برای اظهارنظر پاسخی ندادن.
در نهایت، آینده سیستم هویت دیجیتال هند به چگونگی مدیریت توازن بین سهولت دسترسی و امنیت اطلاعات بستگی دارد. در حالی که مقامات بر مزایای آفلاین بودن سیستم تاکید می کنند، نگرانی های جامعه مدنی در مورد نظارت های بی پاسخ و احتمال سوءاستفاده از داده ها همچنان پابرجاست.
India makes Aadhaar more ubiquitous, but critics say security and privacy concerns remain
